17-05-18

De dag dat België de radio uitvond (1)

De dag dat België de radio uitvond (1)

Voor het eerst werd er muziek uitgezonden in Europa

29473253_10213971174464885_732400792799019008_n.jpg

De datum van 28 maart is al over minder dan ween week. Niet zomaar een voorjaarsdag in de geschiedenis van de Belgische radio. Zo begon Radio Donna met uitzenden op die dag in 1992. Het radiotijdschrift ‘Baffle’ hield er op diezelfde dag, maar dan in 1977 mee op. Uit de assen van het maandblad zou… RadioVisie ontstaan. Datzelfde RadioVisie dat op diezelfde 28 maart, maar dan in 2013 een nieuwe server in gebruik nam omdat er wel heel veel bezoekers langskwamen die te vaak in de file stonden. Keurige voetnootjes in de geschiedenis, maar ook niet meer dan dat. 

Radio in de tuinen van Laken

Op 28 maart 1914 begon uiteraard ook de geschiedenis van de radio… in België. Al in 1913 bouwde de Italiaanse ingenieur Marzi (foto onder) een experimentele ‘radiofonische’ zender in een bijgebouwtje van het koninklijke paleis in Laken. Toch zou het nog tot de lente van 1914 duren vooraleer Koning Albert II ook een radio-ontvanger liet installeren zodat de hele koninklijke familie op 28 maart naar een concert kon luisteren.

1.jpg

De eerste controleerbare muziekuitzending tussen een zender en een ontvanger… ooit op Europese bodem. Kortom, een datum waar we als RadioVisie niet om heen kunnen. Het ideale moment om de archieven te raadplegen en op zoek te gaan naar de wortels van de Belgische radio. Waarbij we tot de verrassende vaststelling kwamen dat België een hele tijd een erg gewaardeerde radiopionier is geweest. In andere Europese landen keek en luisterde men met ontzag.

Met Congo in het achterhoofd

Al in 1907 experimenteerden R. Goldschmidt en M. Philipsson met radio-uitzendingen. Vanuit het Brusselse gerechtshof stuurde men signalen naar Tervuren, Namen en Luik. Daarbij is het belangrijk om te onthouden dat het hierbij niet ging om muziek of spraak, maar om Hertztonen. Zes jaar later, het was inmiddels al 1913, mocht de Italiaanse ingenieur Marzi een experimentele ‘radiofonische zender’ bouwen in een bijgebouwtje van het Koninklijke Paleis in Laken, vlakbij de Van Praetbrug. Koning Albert I was razend enthousiast en verleende op alle mogelijke manieren hulp en bijstand. Onlogisch was het dynamisme van de koning niet, want hij zag in deze nieuwe uitvinding een manier van communicatie met ‘zijn’ kolonie in Afrika; Congo. 

2.png

Het allereerste radiogebouw van België (in de tuinen van het Koninklijk Paleis) op 28 maart 1914

 

De experimenten gebeurden zonder officiële radionaam en werden gecatalogeerd onder de term TSF, een letterwoord voor Télégraphie Sans Fil (telegrafie zonder draad). De proeven gingen door op de lange golf. Met een vermogen van 2.000 Watt werd er uitgezonden op de 165 kHz. Het signaal reikte tot zeventig kilometer ver. Bij gunstige weersomstandigheden haalde men makkelijk het noorden van Frankrijk. Ook de antenne-installatie was indrukwekkend. Er stonden liefst acht pylonen die ieder 125 meter hoog waren! Desondanks kwamen er niet echt veel ontvangstrapporten binnen. Men schat het aantal radio-ontvangers in België in die periode op een… tiental. Een toestel kostte ongeveer 700 BEF en was bijgevolg voorbehouden aan de elite. 

België zet muziek op de radio

Veel mensen bouwden echter zelf een kristalontvanger. Een basiskennis en een vijftal componenten waren voldoende om een toestel ineen te knutselen waarmee radiogeluid kon worden opgevangen. De meeste luisteraars woonden in het Waalse landsgedeelte waar heel wat ingenieurs probeerden in te pikken op de technologische trend die België overspoelde. En het land meteen een prima status opleverde in heel Europa want tot op dat moment had nog nooit iemand er aan gedacht om ook muziek uit te zenden via de radio.

3.png

Algemeen zicht op de antennes van de ‘Grand poste de Laeken’ in 1914. Op de achtergrond de TSF school.

 

Op 28 maart 1914 bracht men in het Koninklijk Paleis alles in gereedheid voor de eerste serieuze uitzending. Het werd een concert opgedragen aan Koningin Elisabeth. Gedaan met fluittonen! Microfoons werden opgehangen, een klassiek orkest werd geposteerd in het woongedeelte van het paleis, de zender stond in een buitengebouw dat ook dienst deed als onderzoekslaboratorium. Men ging live de ether in om 20:30 uur met een aria uit Tosca. Nooit eerder was dit gedaan in Europa! 

Uitzend- en onderzoekscentrum 

De radiopioniers met dienst waren Raymond Braillard en Robert Goldschmidt. Hun stemmen waren de eerste ooit gehoord op de Belgische radio tijdens een programma die naam waardig. Na deze start bleef men wekelijks, op zaterdag de zender aanzetten. ‘Gesproken berichten’ werden steevast afgewisseld met uitzendingen van klassieke concerten. Snel koppelde men aan het ‘uitzendcentrum’ ook een school voor… draadloze telefonie en er kwam een onderzoekscentrum dat de radio-uitzendingen moest verbeteren en vereenvoudigen. 

Het hele project, dat later zou bekend worden onder de naam ‘De Paleisconcerten’, werd gefinancierd door Koning Albert en Koningin Elisabeth. Maar het avontuur duurde niet lang. Er werd een laatste keer uitgezonden op 20 augustus 1914. Dan beval Koning Albert de zender te vernietigen. De eerste Wereldoorlog was inmiddels uitgebroken en de koning vreesde dat de zendinstallatie in handen van de Duitsers zou kunnen vallen. (Foto onder)

Wordt vervolgd

4.jpg

radiovisie-logo-klein.png.jpg

 

 

Tijdsbalkje rood.gif

00:00 Gepost door Pieter Van Banden in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.