30-12-14

Wat betekende het decreet POMA voor Radio Express ?

Wat betekende het decreet POMA voor Radio Express ?

.

Op 27 december 2014 j.l.overleed op 94-jarige leeftijd de liberale politicus Karel Poma (foto). Poma was in de jaren zestig en zeventig senator en was ook twee keer lid van een regering : als staatssecretaris voor Leefmilieu onder Leo Tindemans in 1974-1977 en als Vlaams minister van Cultuur, Media, Sport en Jeugd tussen 1981 en 1985.

.

2584988308.jpg

.

Wat heeft dat met vrije Radio Express te maken, hoor ik u zich afvragen ?

.

In zijn functie van cultuurminister was Poma mee verantwoordelijk voor het doorbreken van het radiomonopolie van de openbare omroep BRT en konden vrije radio's voor het eerst legaal uitzendingen via de FM band. Met het decreet Poma  - gestemd in mei 1982  - werden voor het eerst de honderden vrije zenders die sinds begin van de jaren 80 illegaal uitzonden, eindelijk erkend als niet-openbare radio. Maar om als radiozender gelegaliseerd te worden, moest men zich houden aan een aantal regels.

.

Voorwaarden voor erkenning
.

Het zendbereik moest beperkt blijven tot een straal van 8 km en het zendvermogen mocht maximaal 100 Watt bedragen. Om in orde te zijn met deze voorwaarde, werd de zender van Express serieus teruggeschroefd. Ik hoor het de toenmalige presentatrice - ik dacht Marleen - tijdens de Top30 op een vrijdagavond in oktober 1982 nog zeggen : "We gaan nu even uit de ether om onze zender aan te passen". Met trannen in de ogen zag DJ Ursel van Brabant lijdzaam toe dat na het terug in de ether komen, de luisteraars in Leopoldsburg niet meer konden genieten van de geluiden van Express uit Bekkevoort.

.
Radiostations moesten verder het statuut van een VZW (Vereniging zonder winstoogmerk) als rechtspersoonlijkheid aannemen en dus richten de stichters Hilaire Schurmans en Maurice Laeremans 2646593131.jpg(foto) op 6 mei 1982 bij notaris Brys in Diest de VZW Radio Express op. Hun radio is op dat moment bijna een jaar illegaal in de lucht, maar hopen dat er weldra een erkenning zal volgen. Toch zullen ze hiervoor nog twee jaar moeten wachten want de Vlaamse overheid nam er haar tijd voor.

.
Men mocht ook geen reclameboodschappen uitzenden. Dat zou pas in 1985 toegestaan worden door tussenkomst van een andere PVV'er : staatssecretaris voor PTT Herman De Croo.

.
Radio's zouden voortaan als ze erkend werden, een frequentie toegewezen kregen tussen 100 en 104 MHz. Bij hun eerste voorlopige erkenning mochten de jongens van Express de zelf gekozen frequentie 103.6 Mhz behouden, maar bij de definitieve erkenning verhuisden ze in 1986 naar 101.8 MHz en twee jaar later nogmaals, naar 107.3 MHz. Deze frequentie werd de laatste tot in 1990 de erkenning ingetrokken werd. (daarover later meer).

.
Er moesten vanaf nu voor het uitzenden van muziek ook auteursrechten (SABAM) betaald worden. In een van de eerste versies van het decreet stond dat de Vlaamse Executieve zelf deze bijdragen zou betalen, maar de passage werd in een latere handeling geschrapt. Voor de meeste radio's was dit een (te) zware uitgavepost en dat betekende voor heel wat vrije radio's in de periode 1983-1985 het einde van hun korte bestaan.

.

Na het decreet Poma

.

Het doel van het decreet Poma was om de niet-openbare radio's te beperken tot kleinschalige en niet-commerciële initiatieven met veel aandacht voor het socio-culturele gebeuren in de gemeente. Een opdracht waar Radio Expres met glans in geslaagd is tijdens hun bestaan.

.
Maar na een paar jaren zag de realiteit er in Vlaanderen voor de meeste zenders totaal anders uit : kleine radio's stopten met uitzenden en verkochten hun vergunning aan grote commerciële ketens, lokale informatie werd vervangen door non-stop muziekprogramma's, jongens van de streek die gratis plaatjes kwamen draaien waren ineens niet meer welkom en werden vervangen door professionele freelancers die betaald moesten worden, diversiteit aan muziekgenres (van schlagers tot rock) werd verengd tot louter hitparademuziek, ... 

.

Dit kon niet de bedoeling zijn!

.

In 1990 werd de wet van PVV'er Poma aangepast en vervangen door het decreet van CVP'er Eric Van Rompuy (jongere broer van Herman, ex-president van de Europese raad) : ketenvorming tussen radio's onderling werd verboden, elke radio moest een aparte naam hebben en 50 % van de berichtgeving moest betrekking hebben op het eigen uitzendgebied. Het was wachten tot in 1998 vooraleer er terug samenwerkingsverbanden mogelijk werden. Maar tegen die tijd verkeerden de meeste lokale radio's reeds in grote moeilijkheden - zowel financieel als organisatorisch. 

.
De echte doodsteek voor de 'lokalen' kwam er met het nieuwe radiodecreet in 2000 toen landelijke particuliere radio's via de ether mogelijk werden (met o.a. Q music, 4 FM, het huidige Joe FM). Als deze landelijke zenders met het in voege gaan van het nieuwe frequentieplan in 2004 dan nog eens met de beste frequenties gaan lopen en de lokale zenders weggedrukt worden tussen 104.9 en 107.9 Mhz. met de laagste vermogens, is het totaal over en out voor hen.

.

Het decreet Poma mag dan wel de vrije zenders uit de illegaliteit weggehaald hebben (door hen een wettelijk statuut te geven) en puur juridisch het radiomonopolie van de BRT doorbroken hebben, voor de echte vrije radio betekende deze wet het einde van hun mooie droom.
Weg avontuur,weg vrijheid, weg vrije radio. 
 

.

De teksten van het decreet "houdende organisatie en erkenning van de niet-openbare radio’s" uit 1982 kan je hier downloaden.
Bronvermelding : foto Poma, Herman Sorgeloos (1984) / teksten decreet 1982, notulen van de Vlaamse executieven te raadplegen via www.vlaamsparlement.be.

.

logo radio express.jpg

.

Bijdrage mij toegezonden door Danny Piot van Radio Express voor Vrije Radio Expressblog.

.

tijdsbalkje rood

00:00 Gepost door Pieter Van Banden in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.